en-USfa-IR
X

مهار پوکی استخوان با تشخیص به موقع

آقای محمد دانشگر-روابط عمومی| پوکی استخوان پوکی استخوان | | 0 نظر | | | |
در هزاره سوم میلادی ۵۹ درصد کل مرگ های جهان و ۴۶ درصد بار جهانی بیماری ها ناشی از بیماری های غیرواگیر است به طوری که بیماری های مزمن مسئول بیش از ۷۰ درصد کل هزینه های پزشکی هستند.

پوکی استخوان شایع ترین بیماری بافت استخوانی است که با کاهش تراکم استخوان و از دست دادن کیفیت استخوان
ها همراه است که منجر به افزایش خاصیت شکنندگی و خطر شکستگی می گردد.

بر اساس براوردهای اخیر بیش از ۲۰۰ میلیون زن در سراسر جهان از پوکی استخوان رنج می برند، بر اساس آخرین
آمار از ایران حدود ۲۵۹۶۹۰۴۶ نفر از استئوپنی ، ۳۰۲۴۷۹۸ نفر از پوکی استخوان رنج می برند، این آمار تا سال
۲۰۲۰ به ۴۰۳۰۳۷۳۰ و ۳۵۹۲۷۰۸ خواهد رسید.

در سراسر جهان پوکی استخوان عامل بیش از ۹/۸ میلیون شکستگی استخوان در سال است به طوری که
شکستگی استخوانی و مهره ای به ترتیب هر ۳ ثانیه و ۲۲ ثانیه رخ می دهد و از هر زن بالای ۵۰ سال یک نفر از شکستگی استئوپروتیک رنج می برد.

شانس حفاظت از یک زن در برابر شکستگی لگن و ستون فقرات به ترتیب حدود ۱۴ درصد و ۲۸ درصد می باشد.

بر اساس گزارش های موجود تعداد زیادی از ایرانیان به خصوص افراد مسن حداقل یک شکستگی را تجربه می
کنند. این مطالعات در سال های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۴ در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده است.

پوکی استخوان مسئول از دست رفتن بیش از ۳۶ هزار سال زندگی مردان و زنان ایرانی در مقیاس DALY است.

بدین ترتیب ۸۵ درصد از بار جهانی بیماری پوکی استخوان و ۴/۱۲ درصد از بار ناشی از شکستگی های استئوپروتیک در خاور میانه مربوط به ایران است.

پوکی استخوان چیست؟

پوکـی اسـتخوان نوعی بیماری اسـت که در آن اسـتخوانهای شـما پـوک و متخلخل، ضعیف و شـکننده میشـود که در نتیجه خطر بالای شکستگی های خودبه خودی استخوان را در پی خواهد داشت.

پوکـی اسـتخوان نامریـی اسـت. یعنی تـا زمانی که یک اسـتخوان نشـکند، علایمـی از خـود بـروز نمیدهـد. در فـرد مبتـلا بـه ایـن بیمـاری، یـک سـقوط سـاده از ارتفـاع کـم، یـک چرخـش ناگهانـی، خـم و راسـت شـدن سـریع یـا حتـی افتـادن در یـک چالـه کوچک میتوانـد باعـث شکسـتگی اسـتخوان شـود. بیشـترین شکسـتگی مربـوط بـه پوکـی اسـتخوان در ناحیه هـای لگـن، سـتون مهره هـا، مـچ یا قسـمت بـالای بـازو رخ میدهـد. البته گاهـی شکسـتگی یـک اسـتخوان میتوانـد در ادامـه بـه شکسـتن سـایر اسـتخوان ها نیـز منجـر شـود. بنابرایـن لازم اسـت در اسـرع وقـت نسـبت بـه تشـخیص و درمـان ایـن بیمـاری اقدام شـود.

در دنیـا در افـراد بـالای ۵۰ سـال، از هـر سـه زن یک نفـر و از هر پنـج مـرد یک نفـر به ایـن بیماری مبتلاسـت.
افـراد بالای ۶۰ سـال بیشـتر از بقیـه در معرض پوکی اسـتخوان قراردارنـد. البتـه ایـن بدان معنی نیسـت کـه افراد با سـن پایینتـر در خطرابتـلا به این بیماری نیسـتند. شـروع یائسـگی در خانم هـا، آغازگر ضعف در استخوان هاسـت؛ بـه همین دلیل بانـوان باید از سـنین جوانی به فکرحفظ تراکم و سـلامت اسـتخوان های خود باشـند.

از آنجاکه پوکی اسـتخوان علایم آشـکاری ندارد، لازم اسـت در ارتباط با سـلامت اسـتخوانها با پزشـکتان مشـورت کنیـد.

اصلی تریـن عوامل خطر ابتلا به پوکی اسـتخوان یا شکسـتگیهای ناشـی از آن عبارتند از:

۱. بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی،دیابت، سرطان پستان یا پروستات ویا بیماریهای گوارشی از عوامل ایجادپوکی استخوان هستند.

۲. استفاده طولانی مدت از داروهای گلوکوکورتیکوئید (مانند هیدروکورتیزون)خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش میدهد.

۳. کاهـش قـــد حتـــــــی تا ۴ سانتیمتر

۴. شکستگی استخوان بعد از ســــن ۵۰ سالگی

۵. سبک زندگی کم تحرک و بدون فعالیت بدنی

۶. کم وزن بودن(شاخص توده بدنی زیر ۱۹)

۷. سیگار کشیدن و یا نوشیدن الکل

۸. یائسگی زودرس

۹. سابقه شکستگی لگن یاابتلا به پوکی استخوان در والدین

۱۰. مصرف کم کلسیم و دوری زیاد از آفتاب

تشخیص پوکی استخوان چگونه است؟


سـنجش سـلامت اسـتخوان کـه به طـور معمول شـامل میزان خطر شکسـتگی اسـتخوان اسـت، تعییـن می کند که شـما تا چه حـد در معرض خطر ابتـلا به پوکی اسـتخوان قرارداریـد. بنابـر نتایج این سـنجش و بر اسـاس سـن و شـرایط شـما، پزشـک تعییـن خواهد کـرد که آیـا نیاز به سـنجش تراکـم اسـتخوان BMD نیز داریـد یا خیر.

متداول تریـن روش بـرای تعییـن میـزان BMD، اسـکن تراکـم اسـتخوان یا سـنجش میـزان جـذب اشـعه ایکس DXA اسـت.
در این اسـکن سـریع و کم تهاجمـی، میزان تراکـم اسـتخوان در ناحیـه لگـن و سـتون فقـرات مـورد ارزیابـی قـرار میگیرد. نتیجه این سـنجش نشـان میدهد کـه فـرد تـا چه حـد مبتـلا و یـا در معـرض ابتلابـه پوکی اسـتخوان است.

پوکـی اسـتخوان یعنی تراکم مواد معدنی اسـتخوان شـما پایینتر از حـد طبیعـی اسـت؛ امـا الزامـاً ابتـلا بـه پوکـی اسـتخوان در همـه افـراد تشـخیص داده نمی شـود و ایـن افـراد بـه ایـن بیمـاری مبتـلا می شـوند.

اگـر نتایـج BMD شـما پوکی اسـتخوان را نشـان می دهد، بـه ایـن معناسـت کـه در معرض خطـر جدی شکسـتگی قـرار دارید.

چگونه پوکی استخوان را درمان کنیم؟

بیمارانـی کـه در معـرض خطر بالای شکسـتگیهای ناشـی از پوکی اسـتخوان هسـتند، می تواننـد بـا درمـان دارویی مناسـب، ایـن خطر را کاهـش دهند.

امـروزه گسـتره بالایـی از گزینه هـای درمانـی بـرای پوکـی اسـتخوان وجـود دارد. البتـه نـوع درمـان بسـته بـه شـرایط هـر فـرد و میـزان بیماری وی متفـاوت اسـت.
بـر اسـاس آمار، معالجات می تواند خطر شکسـتگی لگن را تـا ۴۰ درصد، شکسـتگی مهره هـا را بیـن ۳۰ تـا ۷۰ درصد و شکسـتگی های غیـر مهره ها را بیـن ۳۰ تـا ۴۰ درصـد کاهش دهد.

پزشـک ممکـن اسـت بـرای شـما مکملهـای کلسـیم و یـا ویتامیـن D تجویـز کنـد کـه میـزان مصـرف آن بسـتگی بـه شـرایط شـما دارد. در کنارآن ممکـن اسـت ورزش هـای خاصـی بـا هـدف تقویـت عضلات بـرای حفظ اسـتخوانها تجویـز شـود و در عیـن حال سبب بالا رفتن بیشـتر میزان تعـادل شـما شـود. در مواقعی هم به شـما کمک می شـود تا یـاد بگیرید که چگونـه شـرایط خانه تـان را ایمـن کنیـد کـه با خطر سـقوط مواجه نشـوید.

ماننـد تمامـی داروهـا، داروهـای درمـان پوکی اسـتخوان هم لازم اسـت طبق دسـتور پزشـک مصرف شـوند.

چند نکته برای یادآوری:

اگـر احسـاس کردید کـه در معرض خطـر قرار دارید، یک اسـکن تراکـم اسـتخوان یا سـنجش میزان جذب اشـعه ایکس انجـام دهید.

(شایان ذکر است مرکز سنجش تراکم استخوان شهرستان شوشتر با حمایت های دانشکده علوم پزشکی شوشتر و توسط سرمایه گذار بخش خصوصی از سال ۹۵ در شهرستان راه اندازی شده و دارای یکی از پیشرفته ترین دستگاه های حال حاضر دنیا است.
مرکز سنجش تراکم استخوان شوشتر در ساختمان مرکز پیشگیری از سرطان و بیماری های غیر واگیر واقع در بلوار آیت الله جزایری(ره)، جنب درب ورودی بیمارستان خاتم الانبیاء(ص) مستقر بوده و مردم می توانند برای انجام سنجش تراکم استخوان به این محل مراجعه نمایند.)

اگر بالای ۵۰ سـال دارید و با یک سـقوط سـاده دچار شکسـتگی شـده اید، احتمالا در معرض پوکی اسـتخوان هسـتید و لازم اسـت به
پزشـک مراجعه کنید.درمـان پوکـی اسـتخوان بسـیار موثـر بـوده و میتوانـد بـه شـماکمـک کنـد بـه زندگـی فعـال و مسـتقل خـود ادامـه دهید.

در صورتـی کـه پزشـکتان تشـخیص داد کـه بایـد تحـت درمان قـرار گیریـد، نگـران نشـوید و در عیـن حـال بـدون مشـورت وی درمانتـان را ناتمـام نگذاریـد.

راهنمای خودمراقبتی برای افراد دچار پوکی استخوان:

عـلاوه بـر مصرف دارو بـرای درمـان پوکی اسـتخوان، افـراد مبتلا به پوکـی اسـتخوان (در هـر سـنی) باید از ایـن راهنما اسـتفاده کنند:

۱. پرهیز از سیگار و الکل

۲. همـواره تـلاش کنیـد تـا در رژیـم غذایـی شـما بـه میـزان کافـی کلسـیم و پروتئیـن وجـود داشـته باشـد.

۳. سـه بـار در هفتـه و هربار به مـدت ۳۰ تا ۴۰ دقیقـه فعالیت بدنی مناسـب (نظیـر پیاده روی) داشـته باشـید. تمرین با وزنـه و تمرینات هـوازی میتواند مفید باشـد.

۴. در کنـار مصـرف مکمل هـای ویتامیـن D تـلاش کنیـد تـا زمـان بیشـتری را در خـارج از خانـه و در معـرض تابـش خورشـید بمانیـد.

(واحد آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت
روابط عمومی دانشکده علوم پزشکی شوشتر)

مطالب مرتبط

Sort by: